DU XUÂN NAM ĐỊNH

Ngày đăng : 1548908480
Mùa Xuân về, trong tiết trời se lạnh nhưng tràn đầy sức sống của đất trời, cỏ cây hoa lá nảy mầm khoe sắc đơm hoa là dịp để khắp nơi trên cả nước mở lễ hội, một nét đẹp văn hóa truyền thống có từ ngàn đời của dân tộc Việt Nam. Kẻ đi xa, người đi gần, trang phục lộng lẫy, hân hoan phấn khởi làm cho không khí đầu xuân càng thêm rạo rực. Có lẽ ai cũng muốn dành ít thời gian để vãn cảnh thiên nhiên đất trời, tận hưởng bầu không khí trong lành với mùa xuân tươi đẹp. Nam Định- mảnh đất giàu truyền thống văn hóa, một trong những nét đặc trưng làm nên nét đẹp này, đó là vùng đất có nhiều lễ hội gắn với các di tích lịch sử văn hóa của dân tộc. Về Nam Định là về với mảnh đất địa linh mà ở đó lễ hội được người dân gìn giữ từ nhiều đời như mạch nguồn sức mạnh của tinh thần yêu nước, yêu quê hương.

Hội Xuân

 
1. Chợ Viềng
Cứ đến đêm mồng 7, rạng sáng ngày mồng 8 tháng Giêng (Âm lịch) hàng năm, người dân khắp nơi lại nô nức kéo nhau đi chợ Viềng – Nam Định, mua bán cầu may. Ở Nam Định có tới bốn chợ Viềng, thứ nhất là chợ Viềng ở xã Mỹ Trung (huyện Mỹ Lộc), song chợ này giờ chỉ còn tồn tại như một địa danh. Chợ Viềng Nam Giang (hay còn gọi là chợ Viềng Chùa) và chợ Viềng Phủ Dày (chợ Viềng Phủ) đều họp từ sáng ngày mồng 7 kéo dài đến hết ngày mồng 8 đón khách thập phương tới du xuân, mua sắm nông cụ, cây giống để xuống đồng hay cây cảnh, đồ cổ về để trưng trong nhà. Khác với sự xô bồ của những phiên chợ thông thường, chợ Viềng còn mang ý nghĩa tâm linh. Chợ Viềng Nam Giang là nơi có chùa Đại Bi thờ Thiền Sư Từ Đạo Hạnh. Chợ Viềng Kim Thái, Trung Thành là nơi có quần thể di tích Phủ Dày thờ Thánh mẫu Liễu Hạnh.
Chợ Viềng xuân thực sự là hội chợ đặc trưng của miền quê nông nghiệp giàu sản vật, một loại hội chợ "đấu xảo sinh động ngoài trời, trưng bày, giới thiệu, trao đổi những sản phẩm nông nghiệp do người nông dân làm ra, nhất là những loại cây cảnh, cây trồng đặc sản, cũng như những sản phẩm thủ công tinh xảo; từ đồ dùng sinh hoạt đến công cụ lao động bằng đồng, bằng sắt; từ đồ tế tự đến đồ trang sức mỹ nghệ, đồ chơi trẻ nhỏ,... Đặc biệt hơn cả, ai về chợ Viềng xuân cũng mua cho bằng được thịt bê thui, coi đó là món quà chợ, lộc hội không thể thiếu được trong tâm thức cầu may đầu xuân đi hội chợ Viềng. Những năm gần đây, du xuân chợ Viềng đã trở thành nét đẹp văn hoá trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, đáp ứng được sự ngưỡng vọng của khách thập phương đối với vùng đất giàu truyền thống lịch sử, cách mạng, đậm đà sắc thái văn hoá dân gian.

 

Chợ Viềng Nam Định

 
Ngoài cây cảnh thì mặt hàng chủ đạo tại chợ Viềng Chùa là đồ cổ từ khắp nơi được bày bán với hàng trăm quầy. Bởi vậy, nếu gọi chợ Viềng Chùa là “chợ đồ cổ” thì cũng không hẳn quá lời. Chợ đồ cổ thì nhiều nơi có, nhưng một năm chỉ họp một lần như chợ Viềng Chùa thì chắc hẳn không nhiều. Có lẽ chính sự “ít ỏi” ấy làm nên sự độc đáo, cũng là nét thu hút của phiên chợ này.
Trong không khí của lễ hội mùa xuân du khách về với lễ hội hoa cây cảnh Vị khê (tổ chức từ 12 đến 14 tháng giêng). Một trong những lễ hội truyền thống có những nét đặc trưng riêng của mảnh đất này và chiêm ngưỡng các tác phẩm nghệ thuật hoa cây cảnh, cây thế (Bonsai) của địa phương. Ngoài ra lễ hội còn tổ chức thi cây cảnh, cây thế; thi làm bể cảnh hay đúc hòn non bộ... Chính điều đó đã mở ra sự giao lưu giữa các làng hoa cây cảnh, các nghệ nhân ở nhiều tỉnh thành trong cả nước.
 
2. Lễ hội ở đền Trần
Người Việt nào cũng ước ao có một lần trong đời được dâng nén tâm hương đầu tiên trong năm mới tại Đền thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn và tham dự lễ Khai ấn đầu năm - một phong tục đặc sắc được truyền lại từ đời vua Trần. Theo nhân dân kể lại, dịp đầu năm tại Đền Trần dân làng Tức Mặc bao giờ cũng tổ chức khai ấn. Buổi lễ trọng thể này được diễn ra vào giữa đêm 14 và mở đầu cho ngày 15 tháng giêng đây là sự hồi ảnh của tập tục cổ. Lễ rước ấn bắt đầu từ đền Cố Trạch sang đền Thiên Trường. Sau đó, hòm ấn được đặt trang trọng trên ban thờ, trong hòm có hai con dấu. Quả nhỏ trên mặt khắc hai chữ "Trần Miếu", quả lớn có khắc những chữ: "Trần Triều Tự Điển, Tứ phúc vô cương" theo kiểu chữ triện. Đúng giờ tý (12 giờ đêm) buổi lễ bắt đầu một cụ cao niên nhất đứng ra thay mặt dân làng làm lễ. Tiếp đó người rước hòm ấn đi theo nhịp trống, chiêng cùng ánh đèn, nến, tiến sang đền Thiên Trường tiếp tục làm lễ, cuối cùng là tổ chức đóng dấu son đỏ trên các tờ giấy vàng chia phát cho những người tham gia dự buổi lễ, chia về treo tại nhà để cầu phúc, cầu may, tránh mọi hoạn nạn rủi ro trong năm. Lễ khai ấn là một tập tục văn hóa mang tính nhân văn để nhà vua tế lễ Trời, Đất, Tiên tổ thể hiện lòng thành kính biết ơn non sông, cha ông. Và cũng là tín hiệu nhắc nhở chấm dứt ngày Tết, thực sự bắt tay vào công việc. Cùng với các lễ hội đầu xuân của địa phương, lễ Khai ấn đền Trần ngày càng thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân và du khách thập phương, bởi nó mang đậm nét văn hoá cổ truyền và ý nghĩa tâm linh đối với mỗi người.
 
Lễ hội khai ấn Đền Trần - Nam Định
 
3. Lễ hội Phủ Giầy
Phủ Giầy thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh - (Mẫu Địa) là một trong 4 vị thánh bất tử (Tản Viên sơn thánh - Thánh Gióng - Chử Đồng tử - Mẫu Liễu). Tương truyền Liễu Hạnh, con gái Ngọc hoàng vì lỡ tay làm vỡ chén ngọc phải đày xuống trần gian. Có đến 2 lần giáng thế. Lần đầu sinh làm con Lý Thái công ở Vân Cát, Phủ Giầy, Nam Định, tên là Giáng Tiên lấy Đào Lang được 2 con một trai, một gái, làm trọn  nghĩa vợ thảo dâu hiền. Lần thứ hai giáng trần khuyến khích bảo vệ chồng con, bênh vực kẻ hèn yếu, trừng trị gian tham, chu du khắp đó đây làm thơ ngắm cảnh khi ở Đèo Ngang, Lạng Sơn, lúc ở Tây Hồ. Mẫu hiện thân tài đức đoan chính của “Mẫu nghi Thiên hạ”.
 
Hội kéo chữ trong lễ hội Phủ Giầy

Đền thờ chính ở làng Vân Cát - Tiên Hương xã Kim Thái, Vụ Bản, Nam Định (Còn có đền Sòng Thanh Hoá, Tam Thanh Lạng Sơn, Phủ Tây Hồ, Hà Nội và nhiều nơi khác phối thờ trong điện Mẫu).
Lễ hội chính Phủ Giầy từ ngày 1 đến ngày 10 tháng 3 âm lịch hàng năm.
Ngày 1/3: Lễ kỵ Thánh Mẫu
Ngày 5 và 6 tháng 3 rước Mẫu từ phủ chính lên chùa Gôi do gái đồng trinh cử hành.
Ngày 7 tháng 3 đội hình người kéo chữ (xếp chữ) “Thái bình thiên hạ” hoặc “mẫu nghi thiên hạ”
Xen lẫn có hầu bóng, chọi gà, cờ người.
Có tục ăn thịt bò thui cầu may.
Du khách về lễ hội thăm quan quần thể di tích thắng cảnh: Phủ Vân Cát, Phủ chính Tiên Hương, lăng Chúa Liễu, đền Khâm sai, đền Thượng, đền ông Khổng, đền Vua cha…

 

Đền Chùa 

1. Chùa Phổ Minh

Chùa thường gọi là chùa Tháp, tọa lạc ở thôn Tức Mạc, xã Lộc Vượng, ngoại thành Nam Định, tỉnh Nam Định. Chùa cách thành phố Nam Định khoảng 5km về phía Bắc. Chùa thuộc hệ phái Bắc tông. Chùa được vua Trần Thánh Tông cho dựng vào năm 1262 ở phía Tây cung Trùng Quang, phủ Thiên Trường. Các bản văn khắc trên bia cho biết chùa có từ thời Lý, được mở rộng với quy mô lớn vào thời Trần. Cụm kiến trúc chính của chùa bao gồm 9 gian tiền đường gắn với thiêu hương 3 gian, thượng điện 3 gian. Qua sân hẹp, dãy ngang 11 gian kết hợp với hành lang mỗi bên 11 gian tạo thành quần thể “Nội Công ngoại Quốc”.
 

Tháp chùa Phổ Minh từ trên cao

 
Chùa Phổ Minh mở đầu kiến trúc Phật giáo thời Trần. Các công trình kiến trúc và chạm khắc ở đây còn giữ được dấu ấn của thời Trần, thời Mạc như: bộ cánh cửa bằng gỗ lim (mỗi tấm cao 1,92m, rộng 0,79m) ở nhà bái đường, tháp Phổ Minh, đôi sấu ở tam quan, rồng ở thành bậc tiền đường, tháp và tượng Bà chúa Mạc,... Chùa vốn có một vạc lớn bằng đồng được xếp vào “Thiên Nam tứ đại pháp khí” (vạc Phổ Minh, tháp Báo Thiên, chuông Quy Điền, tượng Quỳnh Lâm) nay không còn.
 
2. Chùa Cổ Lễ
Chùa Cổ Lễ có tên chữ là Quang Thần tự thuộc thị trấn Cổ Lễ, huyện Trực Ninh, một di tích lịch sử – văn hoá, thắng cảnh nổi tiếng vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, được lập vào thế kỷ thứ XII thời Lý. Chùa dựng trên một nền đất vuông, có sông nhỏ và hồ bao quanh. Chùa Cổ Lễ ngoài thờ Phật, còn thờ Thiền sư Nguyễn Minh Không, người đã từng chữa cho vua Lý Thần Tông thoát khỏi cơn bệnh hiểm nghèo.
 

Tháp chùa Cổ Lễ
 
3. Chùa Vọng Cung
Ngôi chùa lớn trên khuôn viên rộng gần 3.000 m2 thu hút rất đông khách du lịch gần xa, cùng bà con trong vùng đến ngoạn cảnh, thắp hương, nhờ chùa Vọng Cung ở giữa phố Hà Huy Tập sầm uất, quả là hiếm quý ở thành phố Nam Định. Chùa lại có lai lịch cùng kiến trúc khác thường. Các tòa nhà hai tầng ngang dọc đã được sửa sang, tô điểm, với kiến trúc mái chồng diêm, đầu đao cong vút vốn là hành cung được xây cất vào thời Gia Long (1802 – 1820).
Nghệ thuật chạm, khắc gỗ điêu luyện thế kỷ 19 cũng để lại dấu ấn trên nhiều mảng kiến trúc và trang trí. Các tác phẩm điêu khắc không nhiều, nhưng lạ mắt. Đôi câu đối là hai tác phẩm độc đáo chạm lộng rồng nổi, thếp vàng trên toàn bề mặt, chữ thì đặt nổi trên hình. Hai bức cửa võng ở hậu cung, viền chạm trổ đôi rồng chầu mặt nguyệt; trong chạm “mai-điểu” với bố cục lạ mắt mà hài hòa.
Trong số những hiện vật, đồ thờ bằng đồng, đặc sắc là quả chuông lớn, điểm chuông sớm tinh mơ thì tiếng ngân vang tới ngoại thành.
 

Chùa Vọng Cung

Lễ hội mùa xuân không chỉ đơn thuần mang yếu tố tín ngưỡng thuần tuý mà còn là hình thức sinh hoạt văn hoá tinh thần mang đậm truyền thống, đạo lý tôn kính tổ tiên, "Uống nước nhớ nguồn", tưởng nhớ công lao các vị anh hùng dân tộc có công xây dựng, bảo vệ quê hương đất nước, những bậc tiền nhân đã truyền nghề, mang lại đời sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.
Du xuân trên đất Nam Định tràn ngập tiết xuân, thưởng lãm nhiều lễ hội truyền thống độc đáo sẽ giúp du khách thoải mái nghỉ ngơi để rồi chuẩn bị khởi đầu cho một năm mới với nhiều thành công mới đang chờ đón.

Hỗ trợ tuyến